เกณฑ์สต๊อกข้าวขั้นต่ำ 100 ตัน ไม่ใช่กำแพงกีดกัน แต่คือ "จุดคุ้มทุน" ของผู้ส่งออก

จากกรณีที่มีการถกเถียงในประเด็นที่กรมการค้าต่างประเทศได้มีการกำหนดเกณฑ์สต็อกข้าวขั้นต่ำ 100 ตันสำหรับผู้ประกอบการส่งออกข้าว นั้นถือเป็นการตั้งกำแพงกีดกั้นผู้ประกอบการหรือเกษตรกรรายย่อยหรือไม่ ถึงแม้ว่าที่ผ่านมาจะได้มีการปรับจำนวนข้าวสต็อกลงจาก 500 ตันแล้วก็ตาม 

ล่าสุดนางสาวกริชผกา บุญเฟื่อง ผู้อำนวยการสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) ได้วิเคราะห์ถึงกลไกการส่งออกข้าวกับทีมผู้สื่อข่าว PPTV Wealth ว่า สิ่งสำคัญที่สุดคือการมองเรื่อง Economy of Scale หรือความประหยัดต่อขนาด

 

หากปริมาณในสต็อกไม่มากพอ การผลักดันส่งออกย่อมทำให้ต้นทุนต่อหน่วยสูงจนแข่งขันไม่ได้

"ง่ายๆ คือถ้าส่งของไปแล้ววอลลุ่มไม่ถึง ราคามันก็ไม่ได้ ต้นทุนจะสูงขึ้นทันที เราคงไม่คิดจะขาดทุนตั้งแต่ยังไม่ได้เริ่มทำ ดังนั้นจุดสำคัญคือต้องดูว่าปริมาณเท่าไหร่ ส่งไปที่ไหน และส่งไปเพื่ออะไร จะเป็นข้าวเพื่อสร้างรายได้โดยตรงหรือเพื่อเทรดเป็นผลิตภัณฑ์ (Product) อื่นๆ ทุกอย่างมีมูลค่าในตัวมันเอง แต่ต้องอยู่บนพื้นฐานของความคุ้มทุน" นางสาวกริชผกา กล่าว

ขณะที่นางดรุณี เอ็ดเวิร์ดส เลขาธิการมูลนิธิข้าวไทย ระบุว่า การส่งออกข้าวเป็นเรื่องที่ทุกคนทำได้ แต่คำถามคือทำแล้วได้กำไรหรือไม่ โดยเฉพาะกลุ่มเกษตรกรรายย่อย หากยังไม่รวมกลุ่มกัน ปัญหาเรื่องค่าใช้จ่ายแฝงจะกลายเป็นตัวฉุดรั้งทันที

"ใครก็ส่งออกได้ แต่คำถามคือ Economy of Scale ได้รึเปล่า ถ้ามีนาอยู่ 20 ไร่ แต่มีผลผลิตเพียงเล็กน้อยจะส่งไปเมืองนอก แค่ค่าขนส่งที่ไม่เต็มตู้คอนเทนเนอร์ก็แพงจนไม่คุ้มแล้ว" นางดรุณี กล่าว

นอกจากนี้ นางดรุณี ได้เสนอทางออกว่า เกษตรกรต้องรวมตัวกันให้เป็น นาแปลงใหญ่ เพื่อสร้างอำนาจต่อรอง ทั้งในแง่ของต้นทุนการผลิต เช่น ปุ๋ย และยา รวมถึงการสร้างวอลลุ่มผลผลิตที่มากพอสำหรับการส่งออกเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการขนส่งและการค้า

นางดรุณี กล่าวทิ้งท้ายว่า บทเรียนจากประเด็นดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า อุตสาหกรรมข้าวไทยจะก้าวข้ามความขัดแย้งและเติบโตอย่างยั่งยืนได้ ต้องอาศัยการบริหารจัดการเชิงธุรกิจที่แม่นยำ การเร่งรวมกลุ่มเกษตรกร และการคำนวณจุดคุ้มทุนที่ชัดเจน เพื่อให้ข้าวไทยในสต็อกสามารถแปรเปลี่ยนเป็นความมั่งคั่งได้อย่างแท้จริง ไม่ใช่เป็นเพียงภาระในโกดังที่รอการระบาย